ค่าใช้จ่ายซื้อบ้านมือสองมีอะไรบ้าง? เตรียมงบให้พร้อมก่อนวันโอน
การซื้อบ้านมือสองไม่ได้มีเพียงเงินดาวน์และค่างวดรายเดือน ผู้ซื้อยังต้องเตรียมค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับการโอนกรรมสิทธิ์ การขอสินเชื่อ และการปรับปรุงบ้านก่อนเข้าอยู่ หากวางแผนจากราคาขายเพียงอย่างเดียว อาจพบว่ามีเงินที่ต้องจ่ายเพิ่มใกล้วันโอน
ค่าใช้จ่ายซื้อบ้านมือสองที่ควรเตรียม ได้แก่ เงินส่วนต่างจากวงเงินกู้ ค่าธรรมเนียมโอน ค่าจดจำนอง ค่าใช้จ่ายสินเชื่อ ประกันภัย ค่าตรวจบ้าน และค่าซ่อมแซม
ส่วนภาษีจากการขายและค่าใช้จ่ายอื่น ต้องตรวจสอบหน้าที่ของแต่ละฝ่ายและระบุข้อตกลงให้ชัดเจนในสัญญา
บทความนี้รวบรวมรายการสำคัญ พร้อมตัวอย่างคำนวณ เพื่อช่วยให้เตรียมเงินก่อนวันโอนได้ครบถ้วน
1. เงินจอง เงินมัดจำ และเงินส่วนต่างจากวงเงินกู้
เงินจองหรือเงินมัดจำเป็นเงินที่ผู้ซื้อชำระตามข้อตกลงก่อนวันโอน ควรระบุในเอกสารว่าเงินจำนวนนี้นำไปหักจากราคาซื้อขายอย่างไร รวมถึงเงื่อนไขคืนเงินหรือริบเงินในกรณีต่าง ๆ
สำหรับผู้ขอสินเชื่อ ต้องเตรียมเงินส่วนต่างหากธนาคารอนุมัติไม่เต็มราคาซื้อ เพราะวงเงินขึ้นอยู่กับทั้งการพิจารณาผู้กู้และหลักประกัน ไม่ควรสมมติว่าจะกู้ได้เต็มราคาทุกกรณี
ตัวอย่างเช่น:
| รายการ | จำนวนเงิน |
|---|---|
| ราคาซื้อบ้าน | 3,000,000 บาท |
| วงเงินกู้สำหรับชำระราคาบ้านที่อนุมัติ | 2,700,000 บาท |
| เงินส่วนต่างที่ผู้ซื้อต้องออกเอง | 300,000 บาท |
| มัดจำที่จ่ายแล้วและนำไปหักราคาบ้าน | 50,000 บาท |
| เงินส่วนต่างคงเหลือที่ต้องเตรียมวันโอน | 250,000 บาท |
เงินมัดจำ 50,000 บาทในตัวอย่างเป็นส่วนหนึ่งของเงินซื้อบ้าน จึงไม่ควรนำมาบวกซ้ำเป็นค่าใช้จ่ายเพิ่มอีกครั้ง
2. ค่าธรรมเนียมโอนกรรมสิทธิ์บ้านมือสอง
ค่าธรรมเนียมโอนเป็นค่าใช้จ่ายในการจดทะเบียนเปลี่ยนกรรมสิทธิ์ โดยอัตราปกติสำหรับการซื้อขายทั่วไปอยู่ที่ 2% ของราคาประเมินทุนทรัพย์ที่ใช้จดทะเบียน ไม่ใช่คิดจากราคาขายทุกกรณี ส่วนค่าจดจำนองอัตราปกติสำหรับที่ดินพร้อมบ้านอยู่ที่ 1% ของวงเงินจำนอง สูงสุด 200,000 บาท ทั้งนี้ อาจมีมาตรการลดค่าธรรมเนียมที่ใช้กับรายการนั้นได้
ผู้ซื้อควรถามให้ชัดว่าใครรับผิดชอบค่าธรรมเนียมโอน หรือแบ่งชำระกันอย่างไร และบันทึกไว้ในสัญญา
คำว่า “ค่าโอนคนละครึ่ง” ควรเขียนให้ละเอียดว่าหมายถึงเฉพาะค่าธรรมเนียมโอนกรรมสิทธิ์ หรือรวมรายการอื่นด้วย เพื่อป้องกันการเข้าใจไม่ตรงกันในวันนัดหมาย
มาตรการลดค่าโอนและจดจำนองเหลือ 0.01%
ตามข้อมูลกรมที่ดิน มีมาตรการลดค่าธรรมเนียมโอนและจดจำนองเหลือ 0.01% ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2569 ถึง 30 มิถุนายน 2570 สำหรับรายการที่เข้าเงื่อนไขสำคัญ ได้แก่:
- ผู้ซื้อเป็นบุคคลธรรมดาสัญชาติไทย
- ทรัพย์เป็นประเภทที่ประกาศกำหนด เช่น บ้านเดี่ยว บ้านแฝด บ้านแถว หรือที่ดินพร้อมอาคารดังกล่าว
- ราคาซื้อขายและราคาประเมินทุนทรัพย์ต่างต้องไม่เกิน 7 ล้านบาท
- กรณีขอลดค่าจดจำนอง วงเงินจำนองต้องไม่เกิน 7 ล้านบาท และจำนองอันเนื่องมาจากการโอนในคราวเดียวกัน
มาตรการนี้ลดเฉพาะค่าธรรมเนียมที่กำหนด โดยภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย ภาษีธุรกิจเฉพาะ หรืออากรแสตมป์ยังคงพิจารณาตามกฎหมาย ผู้ซื้อควรให้สำนักงานที่ดินตรวจสอบสิทธิของรายการจริงก่อนสรุปงบบกวน และบรรยากาศการอยู่อาศัยจริง
3. ค่าจดจำนองสำหรับผู้กู้ซื้อบ้าน
หากใช้สินเชื่อและนำบ้านเป็นหลักประกัน จะมีการจดทะเบียนจำนองให้ธนาคาร ค่าธรรมเนียมส่วนนี้จึงเป็นคนละรายการกับค่าธรรมเนียมโอนกรรมสิทธิ์
ตัวอย่างวงเงินจำนอง 2,700,000 บาท:
| กรณี | วิธีคำนวณ | ค่าจดจำนอง |
|---|---|---|
| ใช้อัตราปกติ 1% | 2,700,000 × 1% | 27,000 บาท |
| เข้าเงื่อนไขอัตรา 0.01% | 2,700,000 × 0.01% | 270 บาท |
ตัวเลขนี้เป็นตัวอย่างเฉพาะค่าจดจำนอง ต้องใช้วงเงินที่จดทะเบียนจริงในการคำนวณ หากซื้อด้วยเงินสดและไม่มีการจดจำนอง ก็ไม่มีค่าใช้จ่ายรายการนี้
4. ภาษีและอากรจากการขายที่ต้องตกลงกับผู้ขาย
แม้เป็นผู้ซื้อ ก็ควรทราบว่ารายการภาษีในวันโอนมีอะไรบ้าง โดยเฉพาะเมื่อเจรจาราคาแบบผู้ซื้อรับผิดชอบค่าใช้จ่ายทั้งหมด
| รายการ | หลักการคำนวณโดยสังเขป |
|---|---|
| ภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่าย | ขึ้นอยู่กับประเภทผู้ขายและหลักเกณฑ์ทางภาษี กรณีบุคคลธรรมดาพิจารณาข้อมูลการได้มาและระยะเวลาถือครองด้วย |
| ภาษีธุรกิจเฉพาะ | หากเข้าเกณฑ์เสียภาษี คิด 3.3% รวมภาษีท้องถิ่น จากราคาขายหรือราคาประเมิน แล้วแต่มูลค่าใดสูงกว่า |
| อากรแสตมป์จากการขาย | โดยทั่วไป 0.5% จากราคาขายหรือราคาประเมิน แล้วแต่มูลค่าใดสูงกว่า ในกรณีที่ไม่เสียภาษีธุรกิจเฉพาะ |
สำหรับการขายรายการเดียวกัน หากเสียภาษีธุรกิจเฉพาะแล้ว จะไม่เสียอากรแสตมป์จากการขายซ้ำอีก ต้องให้เจ้าหน้าที่พิจารณาเงื่อนไขและข้อยกเว้นของทรัพย์นั้น
ภาษีจากการขายเป็นภาระที่เกี่ยวข้องกับผู้ขาย ส่วนการตกลงให้ผู้ซื้อออกเงินแทนต้องเขียนให้ชัดเจน ข้อตกลงระหว่างคู่สัญญาไม่ได้เปลี่ยนตัวผู้มีหน้าที่เสียภาษีตามกฎหมาย
ก่อนเซ็นสัญญา ควรขอประมาณการแยกรายการ หากรับผิดชอบเพียงบางส่วน ให้ระบุชื่อรายการและสัดส่วน แทนข้อความกว้าง ๆ ว่า “ผู้ซื้อออกค่าใช้จ่ายทั้งหมด“
5. ค่าประเมินหลักประกันและค่าใช้จ่ายสินเชื่อ
นอกจากค่างวดบ้าน ธนาคารอาจมีค่าใช้จ่ายระหว่างดำเนินการสินเชื่อ เช่น:
- ค่าสำรวจและประเมินหลักประกัน
- อากรแสตมป์สัญญากู้
- ค่าบริการหรือค่าธรรมเนียมตามผลิตภัณฑ์
- ค่าออกแคชเชียร์เช็คหรือการชำระเงินที่เกี่ยวข้อง
บางธนาคารมีโปรโมชั่นยกเว้นหรือคืนค่าใช้จ่ายบางรายการ แต่ควรอ่านเงื่อนไขว่าต้องสำรองจ่ายก่อนหรือไม่ และมีข้อกำหนดเรียกคืนสิทธิประโยชน์เมื่อปิดสินเชื่อก่อนกำหนดหรือไม่
ควรขอใบสรุปค่าใช้จ่ายจากธนาคารเป็นลายลักษณ์อักษร โดยแยกเงินที่ต้องจ่ายก่อนอนุมัติ วันทำสัญญา และวันโอน เพื่อเตรียมเงินได้ตรงเวลา
6. ค่าเบี้ยประกันอัคคีภัยและประกันชีวิตคุ้มครองสินเชื่อ
ประกันสองประเภทนี้มีวัตถุประสงค์ต่างกัน จึงควรแยกพิจารณาในงบซื้อบ้าน
ประกันอัคคีภัย คุ้มครองอาคารตามเงื่อนไขกรมธรรม์ โดยธนาคารมักกำหนดให้มีสำหรับหลักประกัน ควรตรวจทุนประกัน ระยะเวลาคุ้มครอง และเบี้ยที่ต้องจ่าย
ประกันชีวิตคุ้มครองสินเชื่อ หรือ MRTA เป็นประกันตามความสมัครใจ ธนาคารอาจเสนอแพ็กเกจดอกเบี้ยแตกต่างกันสำหรับกรณีทำและไม่ทำประกัน ผู้กู้จึงควรเปรียบเทียบต้นทุนรวม ไม่ดูเฉพาะอัตราดอกเบี้ย โดยธนาคารแห่งประเทศไทยระบุว่า MRTA ไม่ใช่เงื่อนไขบังคับในการอนุมัติสินเชื่อ
หากนำเบี้ยประกันไปรวมเป็นเงินกู้ ควรตรวจสอบยอดหนี้และดอกเบี้ยที่เพิ่มขึ้นด้วย เพราะแม้ไม่จ่ายเบี้ยก้อนนั้นทันที ก็ยังมีต้นทุนตามสัญญากู้
7. ค่าตรวจบ้านและค่าซ่อมแซมก่อนเข้าอยู่
บ้านมือสองแต่ละหลังมีสภาพต่างกัน ควรประเมินค่าซ่อมจากการตรวจจริง มากกว่าตั้งงบตามอายุบ้านเพียงอย่างเดียว
งานที่ควรตรวจและขอราคาไว้ก่อนซื้อ ได้แก่:
- หลังคา ฝ้า และจุดรั่วซึม
- ระบบไฟฟ้า ตู้ไฟ และอุปกรณ์ป้องกัน
- ระบบประปา ปั๊มน้ำ และถังเก็บน้ำ
- ห้องน้ำ ท่อระบายน้ำ และงานกันซึม
- รอยร้าว พื้นทรุด และส่วนต่อเติม
- ปลวก ประตู หน้าต่าง และกุญแจ
ควรแยกงานเป็น “จำเป็นก่อนเข้าอยู่” กับ “ปรับปรุงภายหลังได้” เพื่อจัดลำดับการใช้เงิน หากพบปัญหาโครงสร้าง ควรให้วิศวกรประเมินก่อนตกลงซื้อ
ค่าใช้จ่ายตรวจบ้านช่วยให้มีข้อมูลประกอบการเจรจา และทำให้เห็นต้นทุนบ้านหลังนั้นชัดกว่าการดูราคาประกาศเพียงอย่างเดียว
8. ค่าส่วนกลาง ค่าน้ำ ค่าไฟ และค่าใช้จ่ายรับมอบบ้าน
ก่อนวันโอน ควรตรวจสอบยอดค้างชำระและกำหนดวันตัดยอดให้ชัดเจน เช่น ผู้ขายรับผิดชอบถึงวันโอนหรือวันส่งมอบบ้าน
รายการที่ควรถามเพิ่มเติม ได้แก่ ค่าส่วนกลางล่วงหน้า ค่าบัตรผ่าน ค่าดำเนินการเปลี่ยนผู้ใช้บริการ และค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับมิเตอร์ตามเงื่อนไขของหน่วยงานนั้น
หากผู้ขายขอพักอาศัยต่อหลังโอน ควรระบุว่าใครรับผิดชอบค่าใช้จ่ายช่วงดังกล่าว พร้อมบันทึกเลขมิเตอร์ในวันส่งมอบจริง
นอกจากนี้ ยังควรเตรียมค่าขนย้าย ทำความสะอาด เปลี่ยนกุญแจ และอุปกรณ์จำเป็นสำหรับการเข้าอยู่ โดยเก็บเงินสำรองไว้หลังซื้อบ้านด้วย
ตัวอย่างเตรียมงบซื้อบ้านมือสองราคา 3 ล้านบาท
สมมติซื้อบ้านราคา 3,000,000 บาท ราคาประเมินทุนทรัพย์ 3,000,000 บาท ธนาคารอนุมัติเงินกู้สำหรับชำระราคาบ้าน 2,700,000 บาท และจ่ายมัดจำแล้ว 50,000 บาท
กำหนดให้ผู้ซื้อรับผิดชอบค่าธรรมเนียมโอนเต็มจำนวนและค่าจดจำนอง ส่วนภาษีจากการขายเป็นความรับผิดชอบของผู้ขายตามข้อตกลง
| รายการ | เข้าเงื่อนไขค่าธรรมเนียม 0.01% | ใช้อัตราปกติ |
|---|---|---|
| เงินส่วนต่างคงเหลือหลังหักมัดจำ | 250,000 บาท | 250,000 บาท |
| ค่าธรรมเนียมโอน | 300 บาท | 60,000 บาท |
| ค่าจดจำนอง | 270 บาท | 27,000 บาท |
| รวมเงินที่ยังต้องเตรียมเฉพาะ 3 รายการนี้ | 250,570 บาท | 337,000 บาท |
ตัวอย่างนี้ยังไม่รวมค่าสินเชื่อ ประกันภัย ค่าตรวจบ้าน ค่าซ่อม และค่าขนย้าย หากต้องการคำนวณเงินทั้งหมดตั้งแต่เริ่มซื้อ ต้องรวมมัดจำ 50,000 บาทที่จ่ายไปแล้วด้วย
ยอดจริงอาจต่างจากตัวอย่างตามราคาประเมิน วงเงินจำนอง สิทธิใช้มาตรการ และการแบ่งค่าใช้จ่ายในสัญญา
เช็กลิสต์เตรียมเงินก่อนวันโอนบ้าน
ก่อนถึงวันนัด ควรมีข้อมูลครบดังนี้:
- ผลอนุมัติสินเชื่อและยอดที่ใช้ชำระราคาบ้านได้จริง
- ราคาซื้อคงเหลือหลังหักเงินที่ชำระแล้ว
- ประมาณการค่าธรรมเนียมและภาษีแยกรายการ
- ข้อตกลงว่าใครรับผิดชอบแต่ละรายการ
- ค่าใช้จ่ายธนาคารและประกันภัยที่ยังไม่ได้ชำระ
- ชื่อผู้รับเงินและยอดแคชเชียร์เช็คที่ธนาคารยืนยัน
- ยอดค้างค่าน้ำ ค่าไฟ และค่าส่วนกลาง
- เงินสำหรับซ่อม ขนย้าย และสำรองหลังเข้าอยู่
หากบ้านติดจำนองเดิม ควรให้ผู้ขายและธนาคารที่เกี่ยวข้องยืนยันยอดปิดหนี้และการแบ่งชำระเงินก่อนออกเช็ค เพื่อให้ขั้นตอนวันโอนดำเนินไปได้ครบถ้วน
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับค่าใช้จ่ายซื้อบ้านมือสอง
ซื้อบ้านมือสองต้องเตรียมเงินกี่เปอร์เซ็นต์ของราคาบ้าน?
ไม่มีสัดส่วนเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน ควรเริ่มจากราคาซื้อหักวงเงินกู้ที่ใช้จ่ายค่าบ้านได้จริง แล้วบวกค่าใช้จ่ายตามสัญญาและงบปรับปรุงบ้าน โดยไม่ลืมหักมัดจำที่ชำระไปแล้วเมื่อต้องคำนวณเงินคงเหลือวันโอน
ค่าโอนบ้านมือสองใครเป็นคนจ่าย?
ควรตกลงระหว่างผู้ซื้อกับผู้ขายและระบุในสัญญาให้ชัดเจน หากแบ่งกันชำระ ต้องระบุว่าแบ่งเฉพาะค่าธรรมเนียมโอน หรือรวมค่าใช้จ่ายรายการใดเพิ่มเติม
ซื้อบ้านเงินสดมีค่าใช้จ่ายอะไรบ้าง?
ยังมีค่าธรรมเนียมโอน ค่าใช้จ่ายอื่นตามข้อตกลง ค่าตรวจบ้าน และค่าปรับปรุง แต่ไม่มีค่าใช้จ่ายขอสินเชื่อหรือค่าจดจำนองเมื่อไม่ได้กู้และไม่ได้จดจำนอง
ค่าโอน 0.01% หมายถึงค่าใช้จ่ายทั้งหมดเหลือเท่านี้หรือไม่?
ไม่ใช่ อัตรานี้ใช้กับค่าธรรมเนียมที่ได้รับสิทธิตามประกาศ ส่วนภาษี ค่าใช้จ่ายธนาคาร ประกันภัย และค่าใช้จ่ายอื่นยังต้องพิจารณาแยกกัน
วางงบซื้อบ้านให้ครบก่อนนัดโอนกรรมสิทธิ์
การเตรียมงบซื้อบ้านมือสองควรดูทั้งเงินที่ต้องชำระให้ผู้ขาย ค่าใช้จ่ายวันโอน และเงินสำหรับเข้าอยู่จริง เมื่อได้รับผลอนุมัติสินเชื่อแล้ว ควรขอสรุปยอดจากธนาคารและผู้ขายอีกครั้ง เพื่อทราบจำนวนเงินที่ต้องเตรียมอย่างชัดเจน
JJ Infinity Property พร้อมช่วยค้นหาบ้านตามงบประมาณ ประสานรายละเอียดซื้อขายและการยื่นสินเชื่อ รวมถึงช่วยรวบรวมข้อมูลค่าใช้จ่ายก่อนวันโอน โดยผลอนุมัติสินเชื่อและยอดค่าธรรมเนียมเป็นไปตามการพิจารณาของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
